Circulair bouwen: 6 prangende vragen

green leaf plans in closeup photography

900 woorden, 3 – 5 minuten lezen

Definitie van circulair bouwen

Een circulair gebouw is een gebouw dat is ontworpen, gepland, gebouwd, gebruikt, onderhouden, en gedemonteerd volgens de principes van circulaire economie.

Volgens WEF[1] gebruikt de bouw van alle sectoren de meeste grondstoffen, en is de bouwsector verantwoordelijk voor 25-45% van de uitstoot van kooldioxide. Circulair bouwen is bittere noodzaak geworden.

Twee Britse onderzoekers willen achterhalen welke aspecten van circulair bouwen beter onderzocht moeten worden.

Aanpak van het onderzoek

De twee onderzoekers hebben in totaal 27 artikelen gevonden over circulair bouwen op gebouwniveau. Die artikelen zijn gepubliceerd tussen 1966 tot en met 2016. 5 van de 27 artikelen zijn van voor 2000. De onderzoekers bepalen of het artikel een top-down of bottom-up aanpak onderzoekt. Ze kijken of de elementen van people, planet en profit erin verwerkt zijn. En ze kijken of de rol van de maatschappij, de rol van de overheid, en gedrag van het individu behandeld worden.

Vervolgens zijn de onderzoekers naar verschillende bijeenkomsten geweest om met experts te praten over hun bevindingen.

6 prangende vragen over circulair bouwen

Uit de analyse blijkt dat de volgende aspecten van circulair bouwen nog weinig onderzocht zijn:

  1. Wat is de rol van de overheid? 
    • Dit gaat deels over materiaalprijzen. Bijvoorbeeld nieuw staal is nog altijd een stuk goedkoper dan staal uit andere gebouwen hergebruiken. Overheidsbeleid zou hier verandering in kunnen brengen, en zo een impuls kunnen geven aan circulair bouwen.
    • Stadsplanners zouden circulaire ideeën bewuster in hun stadsplannen kunnen verwerken. Problemen en kansen zijn lokaal en vragen om een specifieke aanpak. Wat kunnen stadsplanners doen om circulariteit op stadsniveau te vergroten?
  2. De economische dimensie
    • Hoe kan ketensamenwerking bijdragen aan het vergroten van circulariteit in de bouw? Bijvoorbeeld, in plaats van tenders, zouden de ketenpartners op een meer transparante manier kunnen werken aan gezamenlijke businessmodellen. Maar ook: wat is de ‘nieuwe’ ketensamenstelling? Welke nieuwe dynamiek spelen binnen die keten? Hoe kun je principes van circulariteit (geen verspilling van energie) toepassen op de ketensamenwerking?
    • De meeste mensen kennen het systeem dat bedrijven licht huren bij Philips, in plaats van dat ze zelf armaturen inkopen. Dat soort systemen zouden nog verder onderzocht kunnen worden. Hoe veranderen eigendomsverhoudingen bij circulair bouwen? Welke financiële en juridische gevolgen heeft dat? Leidt dit tot minder druk op het milieu?
  3. Ecologische dimensies
    • De impact van het hergebruik van bijvoorbeeld staal en hout ten opzichte van het gebruik van bestaand staal of hout is nog niet goed onderzocht. Met dit onderwerp kom je al gauw op levenscyclusanalyse terecht. In latere blogs zal ik hier meer over schrijven.
  4. Gedragsdimensie
    • Hoe kunnen mensen hun gedrag zo aanpassen dat ze meer bewustzijn van de noodzaak van het verminderen van druk op de aarde ontwikkelen? Hoe maken we de transitie naar een volledig circulaire economie? Hoe zorgen we dat mensen meer ‘refuse’ gaan doen, en dus minder consumeren (ook ten aanzien van gebouwen)? Het is duidelijk dat het de mensen zijn die circulair bouwen moeten gaan omarmen. In sommige gevallen willen mensen toch nog steeds bijvoorbeeld liever nieuw staal kopen, dan gebruikt staal. In andere gevallen wordt de esthetiek van gebruikte materialen juist gewaardeerd. Het gedrag dat hoort bij het ‘omarmen van circulair bouwen’ moet onderzocht worden.
  5. Maatschappelijke dimensie
    • Hoe kan de deeleconomie op wonen worden toegepast? Zijn er nieuwe woonvormen te verzinnen die voldoen aan de vraag, maar ook minder druk op het milieu veroorzaken? Circulaire economie wordt vaak gezien als een deeleconomie. Dit zou in de context van de gebouwde omgeving beter onderzocht kunnen worden. Er moeten meer gevarieerde partijen in de bouwketen opgenomen worden. Er moet een breder netwerk komen waar materialen en informatie worden gedeeld en kunnen worden hergebruikt. Educatie speelt hierin ook een belangrijke rol, met name op het gebied van ontwerpen en bouwen van circulaire gebouwen.
  6. Technologische dimensie
    • Technologie speelt natuurlijk een cruciale rol in circulair bouwen. Dit gaat over ontwerp en materialen. Remontabel ontwerpen is bijvoorbeeld belangrijk. Maar dit gaat ook over ICT en bijvoorbeeld apps waar materialen verhandeld kunnen worden. Ook technologieën zoals 3D-printen zijn veelbelovend.

Tenslotte

De onderzoekers benadrukken dat interdisciplinair onderzoek nodig is om alle uitdagingen aan te pakken. Ze benadrukken dat de grootste uitdaging niet zit in alleen de techniek, maar in de rol die techniek kan hebben op de samenleving en het individu.

[1] De Britse onderzoekers verwijzen naar WEF, (2016). Shaping the Future of Construction – a Breakthrough in Mindset and Technology. World Forum – prepared in collaboration with The Boston Consulting Group, World Economic Forum. Available at: http://www3.weforum.org/doc/WEF_Shaping_the_Future_of_Constructino_full_report__.pdf (Accessed 24 10 2016).

Bron: Pomponi, F., Moncaster, A., (2017). Circular Economy for the Built Environment: A research framework. Journal of Cleaner Production. 143 (2017), 710-718. 

Hey! Ik voel me als onderzoeker natuurlijk helemaal aangesproken door Pomponi en Moncaster. Mijn onderzoek richt zich dan ook vooral op de gedragsaspecten binnen de bouwketen van een circulair bouwproject.

Telkens wil ik de vraag beantwoorden hoe mensen een circulair (of duurzaam) bouwproject voor elkaar krijgen.

Ik zie dat er pilot projecten worden gerealiseerd, maar ik denk dat als circulair willen bouwen meer veranderingen nodig zijn. Lees hier een blog waarin ik schrijf over Jan de projectleider van een woningcorporatie die een circulair bouwproject leidt.

Doe mee met de conversatie

2 reacties

Plaats een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: