China heeft een goed idee over circulaire economie, maar de uitvoering van het idee mislukt

1.000 woorden, 3 – 5 minuten lezen
blue and brown yin yang illustration
In China wordt circulaire economie gezien als onderdeel van de harmonieuze samenleving, waarin mensen en natuur in harmonie leven met elkaar. Persoonlijk ondersteun ik deze visie erg. Hoe kun je goed zorgen voor de natuur, terwijl er tegelijkertijd een grote kloof is tussen arm en rijk? De mens is immers ook onderdeel van de natuur. Overigens stem ik om die reden vaak op de Partij voor de Dieren. Klinkt dat raar? Nouja, ik dwaal af. Dit onderwerp komt later wel een keer aan de orde 😉 ) 

Deze blog gaat over de fascinerende ideeën van Chinese overheid over circulaire economie. In mijn ogen hebben ze een geweldig idee over wat circulaire economie zou moeten zijn, maar het uitvoeren van dat idee mislukt omdat de implementatiestrategie behoorlijk achterhaald is. Dat is mijn mening. En dat is ook de mening van de Deense auteur Jon die dit artikel over China geschreven heeft.

Hoe de economische groei in China aan zijn eigen succes ten onder gaat

Na de dood van Mao in 1976 was economische groei China’s absolute prioriteit. Dit lukte en de economie groeide. Maar deze groei had een keerzijde.

Door de economische groei, werd de economische en sociale kloof tussen arm en rijk groter én China kreeg te maken met serieuze milieuproblemen.

In veel steden is ernstige lucht-, grond-, en watervervuiling, er is ontbossing, woestijnvorming, en verlies van biodiversiteit. Bijna alle rivieren in de steden zijn ernstig vervuild. Zure regen is een serieus probleem aan het worden. Daarbij heeft China domweg niet genoeg natuurlijke bronnen.

Dit alles begrenst de economische groei ernstig.

We kunnen dus stellen dat de economische groei in China ten onder gaat aan zijn eigen succes.

Een harmonieuze samenleving

Er is dus een nieuw plan nodig.

De regering van China noemt dit plan ‘De harmonieuze samenleving’. Sleutelelement in de harmonieuze samenleving is dat de economische groei is ontkoppeld van het uitputten van de aarde. Sociale en economische kloven in de samenleving worden gedicht. Conflicten worden opgelost. Mensen leven in vrede en harmonie met elkaar en met de natuur.

Wat de Chinese overheid beter begrijpt dan andere overheden, is dat het zorgen voor de natuur gekoppeld is met een bredere sociale en economische vraagstukken.

Het idee is dat als je in harmonie wilt leven met de natuur, je ook in harmonie moet leven met elkaar.

Circulaire economie is dus onderdeel van een groter idee van harmonie.

Dit allesomvattende idee van circulaire economie is gebaseerd op Confucius en Taoïsme in China.

Dit idee van harmonie, en circulaire economie als onderdeel daarvan, lijkt door andere landen vaak niet goed begrepen te worden. Dan wordt circulaire economie opgevat als simpelweg het sluiten van de kringloop.

Vier elementen van Circulaire Economie en de harmonieuze samenleving

  1. De natuur begrenst de economische groei. Dit idee moet gerespecteerd worden. Er moeten wegen gezocht worden naar een win-win-situaties waarvan zowel de economie als de natuur van profiteren.
  2. Circulaire economie is meer dan afvalmanagement, of het omgaan met de 3 R-en (refure, reuse en recycle). Het gaat ook over respectvol omgaan met water, grond, energie, materialen, en het afval van al die dingen.
  3. Circulaire economie heeft betrekking om macro-, meso- en micro-level.
  4. Dus er moeten maatregelen getroffen worden op landelijk niveau, maar ook op individueel niveau en alle niveaus daartussen.

Communistische manier van het implementeren van de harmonieuze samenleving

So far, so good. De overheid heeft dus een ambitie hoe de samenleving eruit zou moeten zien. Vergeleken met andere landen is die ambitie best vergaand.

Het plan om de harmonieuze samenleving te implementeren heet: ‘Wetenschappelijke ontwikkeling’

Het motto van wetenschappelijke ontwikkeling als implementatiestrategie van de harmonieuze samenleving is:

‘Wat je niet kunt meten, kun je ook niet managen’

De overheid heeft hiermee voor ogen dat er allerlei prestatie-indicatoren moeten komen om de vooruitgang van het land te kunnen meten. Prestaties van allerlei pilots en experimenten op zowel macro-, meso-, als micro-niveau kunnen met behulp van die prestatie-indicatoren getoetst en gemeten worden.

Deze prestatie-indicatoren worden door een groepje wetenschappers opgesteld en vervolgens legt de overheid ze top-down op.

Het implementeren van de harmonieuze samenleving lijkt vrij kansloos

Volgens de Deense onderzoeker Jon en schrijver van dit artikel is de kans dat die ambitie op deze manier succesvol verwezenlijkt wordt vrij klein. (En Jon is natuurlijk niet alleen in zijn opvatting hierover).

  1. Ten eerste zijn de prestatie-indicatoren nog ontoereikend. Er is onderzoek nodig om de juiste indicatoren op te stellen. Dat is helemaal niet eenvoudig. Persoonlijk denk ik dat het niet mogelijk is.
    Over de moeilijkheden van ‘Meten is weten’ schreef ik als eerder een blog.
  2. Ten tweede, ook als die prestatie-indicatoren toereikend zouden zijn, zegt Jon dat het maar de vraag is of deze implementatiestrategie China gaat brengen waar de overheid ze wil hebben. Deze ‘wetenschappelijke’ top-down benadering van implementeren, is gebaseerd op de overtuiging dat een maatschappij op een technische manier ontworpen kan worden. Dit heet ‘social engineering’. Dat wil zeggen dat de overheid gelooft dat ze een blauwdruk kunnen maken, en dat kunnen opleggen op de maatschappij, en dat de mensen in de maatschappij die blauwdruk gaan uitvoeren. (Over het uitvoeren van blauwdrukken schreef ik trouwens al eerder een blog. Het uitvoeren van blauwdrukken is namelijk onmogelijk)
  3. Hier zie je dus duidelijk de communistische wortels van de Chinese samenleving terugkomen.Naast deze top-down benadering en het opleggen van prestatie-indicatoren, heeft de overheid nauwelijks beleid om bedrijven te stimuleren om harmonieus met materiaal, water, lucht, en grond om te gaan.
    Zo is het altijd nog een stuk goedkoper om nieuw materiaal te gebruiken, dan om oude materialen te hergebruiken of te recyclen. (Dit is trouwens in andere landen, waaronder Nederland voor veel materialen ook het geval).
  4. Ook vinden er nauwelijks bottom-up-initiatieven plaats in China. Dat is met dit beleid natuurlijk ook niet verrassend. Bottom-up initiatieven worden in China helemaal niet gestimuleerd.

Conclusie

  1. Al met al vind ik het idee van de ‘harmonieuze samenleving’ die de Chinese overheid voor ogen heeft interessant. We zoeken harmonie in het leven met de natuur en met elkaar. Het sluit aan bij mijn eigen idee van circulaire economie.
  2. De top-down manier van implementeren met een communistische inslag is iets wat we niet moeten ambiëren. Een samenleving valt nou eenmaal niet van bovenaf te besturen met een blauwdruk, dus daar moet je niet eens aan beginnen.

 

Naustdalslid, J., (2014). Circular Economy in China – the environmental dimension of the harmonious society. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 21(4), 303-313.

 

 

 

 

 

Plaats een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: